Η επίδραση του υψομέτρου στα κρασιά
Από την Μαριάννα Μακρύγιαννη AIWS

Πολλές φορές ακούμε, για κρασιά από υψηλό υψόμετρο, για αμπελώνες δηλαδή που η κάθετη απόσταση τους από την επιφάνεια της θάλασσας είναι μεγάλη. Όλο και περισσότερο βλέπουμε να καλλιεργούνται αμπέλια σε περιοχές που μέχρι τώρα θεωρούνταν οριακές για αμπελοκαλλιέργια. Σίγουρα έχει συμβάλει και η κλιματική αλλαγή, όμως πέρα από αυτό, οι παραγωγοί έχουν εντοπίσει ότι το υψόμετρο ευνοεί τα κρασιά τους.

Από τα 550 μέτρα και πάνω, μπορούμε να μιλήσουμε για υψηλό υψόμετρο. Στις περισσότερες οινοπαραγωγικές περιοχές η αμπελοκαλλιέργεια σταματάει περίπου στα 1000 μέτρα (Ekam). Πάνω από αυτό το υψόμετρο, είναι αρκετά δύσκολο να ωριμάσουν τα σταφύλια. Οι αμπελώνες με το υψηλότερο υψόμετρο βρίσκονται στην Αργεντινή, όπου στην Mendoza το μέσο υψόμετρο βρίσκεται στα 900 μέτρα, με ένα σημαντικό μέρος των αμπελώνων της περιοχής να βρίσκεται πάνω από τα 1000 μέτρα. To Terrazas de Los Andes Malbec και το Altos de Plata Malbec προέρχονται από αμπέλια στα 1046 μέτρα. Στην επαρχία της Salta, οι αμπελώνες φτάνουν σε υψόμετρο 3000 μέτρων πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Στην Ευρώπη οι ψηλότεροι αμπελώνες βρίσκονται στην Aosta, στην Βορειοδυτική Ιταλία (1300 μέτρα) και στα Κανάρια νησιά στην Ισπανία (που αγγίζουν ακόμα και τα 1500 μέτρα).

Το υψόμετρο επιδρά στην θερμοκρασία και στη ηλιοφάνεια. Στα υψηλά υψόμετρα οι θερμοκρασίες είναι πιο χαμηλές και η ηλιοφάνεια περισσότερη. Θεωρείται ότι για κάθε 100 μέτρα που ανεβαίνουμε, η θερμοκρασία πέφτει περίπου 0,6 βαθμούς Κελσίου

Ίσως ο πιο σημαντικός παράγοντας, της καλλιέργειας σε υψηλό υψόμετρο, είναι η μεγάλη διαφορά μεταξύ της υψηλότερης θερμοκρασίας της ημέρας και της χαμηλότερης της νύχτας. Η υψηλή θερμοκρασία της ημέρας βοηθά στον σχηματισμό των σακχάρων (που είναι απαραίτητα για την δημιουργία της αλκοόλης), ενώ οι χαμηλές θερμοκρασίες της νύχτας βοηθούν στο να διατηρείται η οξύτητα σε υψηλά επίπεδα. Έτσι τα κρασιά ωριμάζουν πλήρως και έχουν αξιοπρόσεκτη ισορροπία.

Λόγω των χαμηλότερων θερμοκρασιών, η ωρίμαση αργεί και βοηθάει στον σχηματισμό αρωμάτων, που σε συνδυασμό με την οξύτητα οδηγούν σε δροσερά κρασιά, γεμάτα φρεσκάδα.

Από έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί (πολλές από αυτές στην Mendoza), προκύπτει ότι κρασιά που προέρχονται από ορεινούς αμπελώνες, έχουν περισσότερα φαινολικά συστατικά, ανθοκυάνες και τανίνες δηλαδή. Πιστεύετε ότι οι ακτίνες του ήλιου (που είναι εντονότερες) διεισδύουν στο σταφύλι και ωριμάζουν τις τανίνες που περιέχουν τα κουκούτσια με αργό ρυθμό με αποτέλεσμα την παραγωγή κομψών ερυθρών κρασιών με μαλακές τανίνες.

Υπάρχουν ποικιλίες που αγαπούν τα ψυχρά κλίματα (που συχνά τα βρίσκουμε σε υψηλό υψόμετρο) και άλλες που χρειάζονται ζέστη για να ωριμάσουν πλήρως. Τα κρασιά που προέρχονται από ψυχρές περιοχές διαθέτουν πιο ‘πράσινα’ αρώματα (εσπεριδοειδή, πράσινα μήλα, αχλάδια κλπ), ενώ κρασιά από θερμές περιοχές πιο ώριμα αρώματα (τροπικά φρούτα, πυρηνόκαρπα κλπ.). Δοκιμάστε αν θέλετε ένα Sauvignon Blanc από το Αμύνταιο (Sauvignon Blanc Κτήμα Άλφα) μία ψυχρή περιοχή και σε σχετικά υψηλό υψόμετρο και ένα Sauvignon Blanc από την κεντρική Ελλάδα (Sauvignon Blanc Κτήμα Αβαντίς) μια πιο ζεστή περιοχή και θα καταλάβετε ότι η ποικιλία εκφράζεται διαφορετικά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τα κρασιά από το υψηλό υψόμετρο είναι καλύτερα. Υπάρχουν ποικιλίες που δεν ευδοκιμούν σε τέτοια ύψη ή δίνουν καλύτερα αποτελέσματα σε μεσαίο υψόμετρο.

Το υψόμετρο επηρεάζει τις συνθήκες που αναπτύσσονται τα αμπέλια, όμως σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι από μονό του το υψηλό υψόμετρο, αρκεί για να δώσει υψηλής ποιότητας κρασιά. Παίζουν ρόλο και άλλοι παράγοντες όπως το γεωγραφικό πλάτος, το έδαφος, η κλίση του αμπελώνα, η τοπογραφία, η εγγύτητα με την θάλασσα ή γενικότερα με υδάτινους όγκους αλλά και οι κλιματικές συνθήκες.

Θα αναρωτιέστε βέβαια, γιατί δεν καλλιεργούν όλοι οι παραγωγοί όσο πιο ορεινά μπορούν. Η απάντηση είναι ότι εκεί ‘στα ψηλά’, ο κίνδυνος για παγετό, είναι μεγάλος, ιδιαίτερα στην αρχή της καλλιεργητικής περιόδου και μπορεί να καταστραφεί ολόκληρη η σοδειά. Είναι επίσης, συχνότερα τα έντονα καιρικά φενόμενα, όπως οι καταρρακτώδης βροχές, το χαλάζι και ο άνεμος, ακόμα και όταν η σοδειά είναι έτοιμη να συλλεχθεί.

Το κόστος καλλιέργειας και διαχείρισης αυτών των αμπελώνων είναι μεγαλύτερο, κάτι που συχνά αντανακλάτε στην τιμή του κρασιού.

Η Ελλάδα, αν και είναι χώρα με ζεστό κλίμα, είναι αρκετά ορεινή και υπάρχουν πολλές περιοχές με υψόμετρο άνω των 600 μέτρων.

Από τα νησιά μας η Κεφαλλονιά διαθέτει αμπελώνες σε υψηλό υψόμετρο, στις πλαγιές του Αίνου, όπου καλλιεργείται η Ρομπόλα (Ρομπόλα Cellar Cellection στα 800 μέτρα περίπου και Ρομπόλα Gentillini στα 600 μέτρα). Η Πελοπόννησος είναι γεμάτη με ορεινούς αμπελώνες. Στην ορεινή Κορινθία, υπάρχουν αμπελώνες ακόμα και στα 1000 μέτρα. Η Νεμέα Grande Cuvee του Σκούρα έρχεται από 850 μέτρα υψόμετρο. Στην ορεινή Αρκαδία θα βρούμε πολλούς αμπελώνες πάνω από τα 650 μέτρα (Φτέρη Τρουπή, Ωδή Πανός, Κοκκινόμυλος, Αυλοτόπι, Δίλοφος). Αρκετοί πανέμορφοι αμπελώνες της Ορεινής Αιγιαλείας βρίσκονται σε υψόμετρο (Τετράμυθος λευκός και Κτήμα Μέγα Σπήλαιο ερυθρό και Κτήμα Μέγα Σπήλαιο Cabernet). Το Αμύνταιο που προαναφέρθηκε, βρίσκεται σε υψόμετρο άνω των 600 μέτρων (Καλή Ρίζα, Karanika Brut, Ροζέ Κτήμα Άλφα). Στο Μέτσοβο οι αμπελώνες του Κατώγι Αβέρωφ φτάνουν τα 1000 μέτρα (Traminer Κατώγι, Rossiu di Munte Γινιέτς). Τέλος αμπελώνες σε υψηλό υψόμετρο βρίσκουμε και στον Όλυμπο (Ραψάνη Grande Reserve, Chardonnay Κατσαρού, Κτήμα Κατσαρού).


Στην υγειά σας!


Μαριάννα Μακρύγιαννη AIWS