Η Σαντορίνη χωρίς Ασύρτικο!
Από την Μαριάννα Μακρύγιαννη AIWS

Ο αμπελώνας της Σαντορίνης, λόγω της σύστασης του εδάφους, δεν προσβλήθηκε ποτέ από την φυλλοξήρα όταν όλοι οι υπόλοιποι αμπελώνες στην Ευρώπη καταστράφηκαν! Το γεγονός αυτό τον καθιστά αν όχι τον αρχαιότερο, έναν από τους αρχαιότερους αμπελώνες όλου του κόσμου, με ηλικία πάνω από 3500 χρόνια. Η ποικιλία που έχει κάνει το νησί αλλά και όλο τον Ελληνικό αμπελώνα, γνωστό στα πέρατα του κόσμου είναι το Ασύρτικο. Είναι άλλωστε και η πρώτη Ελληνική ποικιλία που φυτεύτηκε εκτός της χώρας. Μπορεί το Ασύρτικο να καταλαμβάνει περίπου το 75% του Σαντορινιού αμπελώνα, δίνοντας αναμφισβήτητα σπουδαία κρασιά, όμως η Σαντορίνη έχει να επιδείξει και άλλους θησαυρούς!

Στο μοναδικό αυτό terroir, που διαμορφώνεται από το ηφαίστειο και το Αιγαίο πέλαγος, καταγράφηκαν την δεκαετία του ’80, 53 ποικιλίες διάσπαρτες μέσα στους αμπελώνες. Από αυτές οι λευκές ποικιλίες Αηδάνι, Αθήρι, Γαιδουριά και Κατσανό αλλά και οι ερυθρές Μαυροτράγανο, Μανδηλαριά και Βουδόματο έχουν αξιοποιηθεί και έχουν δώσει αξιόλογα αποτελέσματα, άλλες λιγότερο και άλλες περισσότερο. Κλήματα άλλων ποικιλιών όπως οι λευκές Γλυκάδα, Ασπροβουδόματο, Κρητικό, Μονεμβασιά, Ποταμίσι, Πλατάνι, και Φλασκασύρτικο, αλλά και οι ερυθρές Μαυράθηρο, Βάφτρα ,Γλυκάδα κόκκινη και Μαύρο Αιδάνι, παραμένουν διάσπαρτα μέσα στους αμπελώνες, ενώ άλλες έχουν ήδη εξαφανιστεί.

Το Αηδάνι είναι η πιο πολυφυτεμένη λευκή ποικιλία μετά το Ασύρτικο. Η άνοδος που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια αλλά και οι δυνατότητες της ποικιλίας αποδεικνύονται από τα αρκετά πια μονοποικιλιακά κρασιά που δημιουργούνται στο νησί. Δίνει κομψά κρασιά με με αρώματα τροπικών φρούτων και λουλουδιών και μέτρια οξύτητα. Επιλέξτε ανάμεσα στα Κτήμα Αργυρού - Αηδάνι, Χατζηδάκη - Αηδάνι και Σιγάλας - Αηδάνι, αν θέλετε να γνωρίσετε την ποικιλία. Εκτός από τα μονοποικιλιακά μπορεί να συμμετέχει μέχρι 25% στα κρασιά ΠΟΠ Σαντορίνη, κάτι που συμβαίνει συχνά καθώς ‘μαλακώνει’ το ‘αυστηρό’ Ασύρτικο.

Το Αθήρι, δεν έχει την ίδια εξέλιξη με το Αηδάνι και δεν έχει καταφέρει να ‘σταθεί’ μόνο του στην Σαντορίνη, όπως σε άλλες περιοχές. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί και αυτό στα ΠΟΠ κρασιά για τον ίδιο λόγο που χρησιμοποιείται και το Αηδάνι.

Οι λευκές ποικιλίες, Κατσανό και Γαιδουριά (που καλύπτουν ποσοστό μικρότερο από το 1%), διασώθηκαν χάρη στις προσπάθειες του Γιώργου Γαβαλά που πίστεψε σε αυτές και προσπαθεί να τις αναβιώσει. Τις συναντάμε μόνο στο Κατσανό του παραγωγού, μία ιδιαίτερη πρόταση που αποτυπώνει όμως τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του νησιού.

Η ερυθρή ποικιλία που έχει καταπλήξει οινόφιλους και επαγγελματίες σε όλο τον κόσμο, την τελευταία δεκαετία είναι το Μαυροτράγανο. Για να καλύψουμε την περίπτωση του Μαυροτράγανου, χρειαζόμαστε ένα κείμενο μόνο για αυτό! Τα πρώτα εμφιαλωμένα μονοποικιλιακά κρασιά ήρθαν το 1998, ενώ τώρα σχεδόν όλοι οι παραγωγοί το οινοποιούν. Δίνει πληθωρικά και συμπυκνωμένα κρασιά με βαθύ χρώμα και έντονο και σύνθετο άρωμα που θυμίζει μαύρα φρούτα, βότανα, σοκολάτα, καφέ και γη. Εδώ τα 4 καλύτερα παραδείγματα κατά την άποψη μας: Χατζηδάκη - Μαυροτράγανο, Κτήμα Αργυρού - Μαυροτράγανο, Κτήμα Γαβαλά Μαυροτράγανο, Σιγάλας - Μαυροτράγανο. Η υψηλή ποιότητα και η περιορισμένη παραγωγή οδηγούν τις τιμές σε υψηλά επίπεδα, όμως είναι κρασιά που πραγματικά ‘αξίζουν τα λεφτά’ τους.

Η Μανδηλαριά όπως και σε όλη την Ελλάδα, έχει υψηλή οξύτητα και υψηλό επίπεδο τανινών αλλά ελαφρύ σώμα, έτσι συνήθως αναμιγνύεται με το Μαυροτράγανο δίνοντας πιο προσιτά (σε τιμές) ερυθρά κρασιά (Σιγάλας Μαυροτράγανο Μανδηλαριά, Atlantis - Ερυθρός) αλλά και κάποια ροζέ (Atlantis - Ροζέ). Η Μανδηλαριά είναι η κύρια ποικιλία και για τα ερυθρά γλυκά κρασιά που καλούνται ‘mezzo’ (Απηλιώτης Mezzo). Στα mezzo παλαιότερα συμμετείχε και το Μαυροτράγανο αλλά τώρα πια αυτό είναι σπάνιο.

Το Βουδόματο είναι η τρίτη ερυθρή ποικιλία (και εξαιρετικά σπάνια) που έχει οινοποιηθεί στην Σαντορίνη και έχει δώσει ενδιαφέροντα αποτελέσματα. Ο Χαρίδιμος Χατζηδάκης εκμεταλλευόμενος την υψηλή περιεκτικότητα σε σάκχαρα και το απαλό χρώμα, δημιουργεί ένα γλυκό κρασί από λιαστά σταφύλια, ενώ ο Γιώργος Γαβαλάς μας χαρίζει το πρώτο ξηρό κρασί, ένα ροζέ με φρουτώδη και ορυκτό χαρακτήρα. Οι δυνατότητες της ποικιλίας εξερευνώνται ακόμα και ίσως σύντομα να δούμε και την ερυθρή ξηρή της εκδοχή.

Αν δεν σας έχουμε πείσει ως τώρα να απολαύσετε τις γηγενείς ποικιλίες του νησιού και αναζητάτε Sauvignon Blanc ή Cabernet Sauvignon, μην ψάξετε στην Σαντορίνη καθώς οι διεθνείς ποικιλίες απουσιάζουν πλήρως από το νησί!

Τελειώνοντας με την ‘Σαντορίνη χωρίς Ασύρτικο’, πρέπει να παραδεχτούμε ότι αν στην σύγχρονη οινική ιστορία, το Ασύρτικο δεν είχε αποκτήσει αυτή την φήμη, και δεν είχε καταταχθεί η Σαντορίνη στους σπουδαιότερους αμπελώνες διεθνώς, ίσως αυτές οι ποικιλίες που συζητήσαμε να ήταν ακόμα στην αφάνεια και να μην είχαμε γευτεί τα γοητευτικά Μαυροτράγανα ή τα ζουμερά Αηδάνια!


Στην υγειά σας!

Μαριάννα Μακρύγιαννη AIWS