Τα κρασιά της Χαλκιδικής
Από την Μαριάννα Μακρύγιαννη AIWS

Η Χαλκιδική δεν είναι μόνο ένας δημοφιλής προορισμός για καλοκαιρινές διακοπές και θρησκευτικό τουρισμό αλλά και μια περιοχή με πλούσια οινική ιστορία και μεγάλο οινοτουριστικό ενδιαφέρον. Από την μία πλευρά οι αμπελώνες των Μονών του Αγίου Όρους μέρος των οποίων εκμεταλλεύονται από την εταιρεία Ευάγγελος Τσάνταλη και από τις ίδιες τις Μονές δημιουργώντας το δικό τους κρασί όπως τα κρασιά Μυλοποτάμου, και από την άλλη πλευρά το Πόρτο Καρράς με την Υλιάνα Στέγγου στο τιμόνι του και την Κλαούντια Παπαγιάννη να έχει δημιουργήσει το δικό της οινοποιείο, έρχονται να ‘ισορροπήσουν’ την ‘ανδρική επικράτηση’ του Αγίου Όρους.

Στα τρία ‘πόδια’ που βρέχονται από το Αιγαίο Πέλαγος δημιουργούνται ιδανικές συνθήκες για αμπελοκαλλιέργεια. Καλλιεργούνται τόσο γηγενείς όσο και διεθνείς ποικιλίες. Από τις λευκές σημαντική παρουσία έχει η Μαλαγουζιά που από την Χαλκιδική και συγκεκριμένα στους αμπελώνες του Πόρτο Καρράς (Μαλαγουζιά Πόρτο Καρράς) ξεκίνησε η αναβίωση της, αλλά και το Ασύρτικο, το Αθήρι, ο Ροδίτης, το Μοσχάτο Αλεξανδρείας και το Sauvignon Blanc. Από τις ερυθρές ξεχωρίζουν το Λημνιό, το Μοσχάτο Αμβούργου, το Cabernet Sauvignon, το Cabernet Franc, το Grenache Rouge, το Syrah αλλά και το Ξινόμαυρο.

Η Χαλκιδική διαθέτει την ζώνη ΠΟΠ Πλαγιές Μελίτωνα που βρίσκεται στη χερσόνησο της Σιθωνίας, το μεσαίο πόδι της Χαλκιδικής, με τους αμπελώνες να βρίσκονται στις δυτικές πλαγιές του όρους Μελίτων. Οίνοι Π.Ο.Π. Πλαγιές Μελίτωνα παράγονται μόνο από το Πόρτο Καρράς. Στα λευκά κρασιά συμμετέχουν οι ποικιλίες Ασύρτικο, Αθήρι και Ροδίτης (Μελισσάνθη) και στα ερυθρά οι Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc και Λημνιό (Chateau Porto Carras). Η Π.Γ.Ε. Σιθωνία περιλαμβάνει και αυτή εκτάσεις που καταλαμβάνουν οι αμπελώνες του Πόρτο Καρράς. Τα κρασιά από το Άγιο Όρος, μπορούν να φέρουν την ένδειξη ΠΓΕ Άγιος Όρος, ενώ υπάρχει και η γενικότερη ΠΓΕ Χαλκιδική που περιλαμβάνει όλες τις υπόλοιπες περιοχές.

Στο Άγιο Όρος η αμπελοκαλλιέργεια ξεκινάει από την αρχαιότητα, με τους Μοναχούς να διαδίδουν την τέχνη της ανά τους αιώνες. Δύο από τις Μονές ‘εκμεταλεύονται’ τους αμπελώνες και δημιουργούν κρασιά με εμπορικό ενδιαφέρον. Οι μοναχοί του Μυλοποτάμου, το μεγαλύτερο μετόχι της Ιεράς Μονής Μεγίστης Λαύρας, το 1992 ξεκινούν την αναμπέλωση και σήμερα αξιοποιούν περίπου 50 στρέμματα αμπελώνων, διαθέτουν σύγχρονο οινοποιείο και εμφιαλωτήριο, παράγοντας ξηρά κρασιά (Μυλοπόταμος - Επιφανής Οίνος, Μυλοπόταμος Λευκός) αλλά και φυσικά ‘εκκλησιαστικό’ γλυκό οίνο. (Μυλοπόταμος - Νάμα).

Το 1969 ο Ευάγγελος Τσάνταλης πηγαίνει για κυνήγι στο Άγιο Όρος και εξαιτίας μίας καταιγίδας, βρίσκει καταφύγιο στην Μονή του Αγίου Παντελεήμονα. Εκεί ανακαλύπτει τα σχεδόν εγκαταλελειμμένα αμπέλια στο Μετόχι Χρωμίτσας και βάζει σαν στόχο την αναβίωση αυτού του αμπελώνα. Ένα χρόνο αργότερα υπογράφει συμφωνία με τους Μοναχούς και ξεκινάει η φύτευση 100 στρεμμάτων, η ανακατασκευή του οινοποιείου και η επένδυση σε υποδομές και εξειδικευμένο προσωπικό. Τώρα ο αμπελώνας ανέρχεται στα 700 στρέμματα, βρίσκεται σε υψόμετρο 200-300 μέτρων και καλλιεργείται βιολογικά. Από εδώ προέρχονται τα κρασιά της σειράς Κορμίλιτσα (Κορμίλιτσα λευκός & Κορμίλιτσα ερυθρός) με το σπάνιο Κορμίλιτσα Gold να του έχει απονεμηθεί ο τίτλος του ‘Επίσημου Οίνου του Κρεμλίνου’, το Μετόχι Χρωμίτσας Λευκό και Μετόχι Χρωμίτσας ερυθρό αλλά και το εμβληματικό Αγιορείτικο Άβατον.

Η δραστηριότητα της εταιρείας Τσάνταλη δεν περιορίζεται μόνο στο Άγιο Όρος αλλά διαθέτει ένα ακόμα οινοποιείο με δυναμικότητα 20 εκατομμυρίων λίτρων, στον Άγιο Παύλο Χαλκιδικής, όπου και εδώ δίνεται έμφαση στην οργανική καλλιέργεια. Υπάρχει και αποσταγματοποιείο όπου παράγεται ούζο (Τσάνταλη Ούζο) και τσίπουρο.

Στην Αρναία της Χαλκιδικής βρίσκεται το οινοποιείο της Κλαούντια Παπαγιάννη. Το εγχείρημα ξεκίνησε το 2003, με την φύτευση αμπελώνων σε ιδιόκτητη έκταση 200 στρεμμάτων και την κατασκευή υπερσύγχρονου οινοποιείου το 2006. Τα πρώτα κρασιά κυκλοφόρησαν στην αγορά το 2007 και ήταν το Κτήμα Claudia Papayianni Ερυθρός και το Κτήμα Claudia Papayianni λευκός. Εκτός από αυτά δημιουργεί μία εξαιρετική Μαλαγουζιά την Alexandra και άλλα μοντέρνα κρασιά όπως το ολοκαίνουριο Claudia Rose.

Στην Σιθωνία, την μεσαία χερσόνησο της Χαλκιδικής βρίσκεται το ιστορικό Κτήμα Πόρτο Καρράς. Οι πρώτες φυτεύσεις ξεκίνησαν το 1965 από τον Γιάννη Καρρά. Το Κτήμα τώρα βρίσκεται στα χέρια της οικογένειας Στέγγου. Ο πανέμορφος αμφιθεατρικός αμπελώνας που εκτείνεται στην δυτική πλευρά της χερσονήσου καταλαμβάνει 4500 στρέμματα σε υψόμετρο 200-400 μέτρων και αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους ενιαίους ιδιόκτητους βιολογικούς αμπελώνες της Ευρώπης. Εκτός από την Μαλαγουζιά που όπως είπαμε αναβίωσε σε αυτούς τους αμπελώνες, το Chateau Πόρτο Καρράς και τα υπόλοιπα ΠΟΠ κρασιά, παράγονται επίσης ένα από τα λίγα μονοποικιλιακά κρασιά της αρχαιότερης Ελληνική ποικιλίας, Λημνιό (Λημνιό Πόρτο Καρράς), το Πόρτο Καρράς - Syrah και αρκετά ακόμα χαρμάνι διεθνών και γηγενών ποικιλιών. Ένα από τα πιο ιστορικά και σπάνια κρασιά του Ελληνικού αμπελώνα, ο Πορφυρογέννητος, έχει παραχθεί από αυτό το Κτήμα. Για πολλούς ο Πορφυρογέννητος του 1993 είναι το σπουδαιότερο Ελληνικό που έχει παραχθεί ποτέ! Το Πόρτο Καρράς έχει και ένα από τα πιο φημισμένα ξενοδοχεία της Χαλκιδικής.

Όλα τα οινοποιεία που αναφέραμε είναι επισκέψιμα και προσφέρονται για οινοτουρισμό. Οι γυναίκες βέβαια θα πρέπει να περιοριστούν στα 3 οινοποιεία εκτός Αγίου Όρους.

Εκτός από τους παραγωγούς που αναφέρθηκαν, συναντάμε και άλλους μικρότερους, όπως το Κτήμα Λειβαδιώτη, η Οινοποιεία Πετραλώνων και η Αμπέλου Χώρα, τα κρασιά των οποίων διατίθενται κυρίως στην Βόρεια Ελλάδα.

Στην υγειά σας!

Μαριάννα Μακρύγιαννη AIWS