Τριώδιο: Από την Αποκριά μέχρι το Πάσχα Από τον Τ. Πικούνη



Αλήθεια... θυμόμαστε όλοι αυτές τις θαυμάσιες χριστιανικές και ελληνικές γιορτές που έρχονται, μέχρι το Πάσχα;

Πάρα πολλοί- οπωσδήποτε οι νεώτεροι σε ηλικία- φίλοι του κρασιού- δεν γνωρίζουν τις σημαντικές ημερομηνίες της Σαρακοστής ή του Τριωδίου, ή τις γνωρίζουν αποσπασματικά. Αποκριά, Τριώδιο, Σαρακοστή, Τσικνοπέμπτη, της Τυρινής κλπ. κλπ. είναι λέξεις που σε πολλούς δεν λένε τίποτα, άγνωστες λέξεις χωρίς σημασία!

Ναι, μπορεί πάρα πολλοί σήμερα να μην είναι και τόσο ..."θρησκευόμενοι" ώστε να γνωρίζουν τα ονόματα των γιορτών αυτών, ή τι συμβολίζουν. Αλλά ας αφήσουμε τη θρησκεία κατά μέρος, που εν πάσει περιπτώσει είναι πια "προσωπικό δεδομένο", και ας πάμε στην δεύτερη σημασία των γιορτών αυτών, τη σημασία που έχουν για τους φίλους του κρασιού και της οινικής, αλλά και γευστικής γενικότερα- απόλαυσης. Γιατί μας δίνουν την ευκαιρία να δοκιμάσουμε καταπληκτικές παραδοσιακές συνταγές -"πειραγμένες" από τους σεφ ή όπως τους έφτιαχνε η γιαγιά μας, και απίστευτους συνδυασμούς με κρασιά, λευκά, ερυθρά και ροζέ (Εντάξει… και πορτοκαλιά αγαπητέ Γιάννη Λάμπρου του Μεθυμναίου!)

Επειδή εμείς στο House of Wine πιστεύουμε ότι η γνώση είναι η "έκτη αίσθηση" που ενισχύει την απόλαυση, δημιουργήσαμε ένα μικρό γλωσσάρι με τις διάφορες γιορτές και τα φαγητά που συνηθίζονται -ή επιτρέπονται. Βέβαια σήμερα όλα επιτρέπονται, αλλά οι απαγορεύσεις και οι νηστείες του παρελθόντος αφ' ενός μας έδιναν την ευκαιρία να γευθούμε τα εξαιρετικά νηστίσιμα πιάτα της πατρίδας μας, αφ' ετέρου να απολαύσουμε με πολύ μεγαλύτερη ένταση κάποια από τα αγαπημένα μας "αμαρτωλά" πιάτα, μετά την νηστεία.

Το καταπληκτικό είναι ότι -από θρησκευτική πλευρά- το κρασί απαγορεύεται την περίοδο της Σαρακοστής. όσο και αν σας φαίνεται απίστευτο, οι καταπληκτικοί συνδυασμού του κρασιού με τα νηστίσιμα είναι ...αμαρτωλοί! Αλλά, αυτό έχει καταστρατηγηθεί, και όλοι πια πίνουν το κρασί τους τη Σαρακοστή, μαζί με τα εξαιρετικά σαρακοστιανά πιάτα που μάλιστα ταιριάζουν εξαιρετικά με τα κρασιά μας... Αλλά μέχρι την Σαρακοστή έχουμε καιρό, και παρεμβάλλεται σε λίγες ημέρες η Τσικνοπέμπτη, κατά την οποία όλα επιτρέπονται!!

Για όλες αυτές τις σημαντικές γιορτές και ημέρες, θα σας δώσουμε τα κρασιά που τους ταιριάζουν ανάλογα με τα φαγητά που συνηθίζονται, αλλά και συνταγές ταιριαστές με τα κρασιά. Ξεκινώντας βέβαια από την Τσικνοπέμπτη, για την οποία ήδη προτείνουμε τα καταλληλότερα ερυθρά στις προτάσεις μας για τα "Ερυθρά της Τσικνοπέμπτης"

Ας δούμε λοιπόν το γλωσσάρι μας, με τη σειρά της εμφάνισης των σημαντικών ημερών ή περιόδων:

Τριώδιο. Αφορά την περίοδο των 60 ημερών πριν από το Πάσχα και λήγει το Μεγάλο Σάββατο. Η ονομασία της προέρχεται από το ομώνυμο εκκλησιαστικό βιβλίο, που περιλαμβάνει τους ύμνους που ψάλλονται στι εκκλησίες αυτή την περίοδο. Το Τριώδιο είναι βιβλίο ύμνων, που όμως συντίθενται από 3 ωδές, σε αντίθεση με τους υπόλοιπους ύμνους της εκκλησίας που συντίθενται από εννέα ωδές ο κάθε ένας.

Αποκριά: Η ελληνική αποκριά έχει τις ρίζες της στην αρχαία Ελλάδα. Συνδέεται με την λατρεία του Διονύσου, θεού του κρασιού και των εορτασμών. Η αποκριά διαρκεί τρεις εβδομάδες, και ξεκινάει μαζί με το Τριώδιο. Ξεκινά την πρώτη Κυριακή, την Κυριακή του "Τελώνη και Φαρισαίου", που προτρέπει τους Χριστιανούς να είναι ταπεινοί. Η δεύτερη Κυριακή είναι του "Ασώτου Υιού" και διδάσκει την αξία της μετάνοιας. Η τρίτη είναι η Κυριακή των "Απόκρεω", η τελευταία ημέρα πριν το Πάσχα που επιτρέπεται να τρώγεται κρέας. Η τελευταία Κυριακή της αποκριάς, κατά την οποία οι εορτασμοί και οι εκδηλώσεις φτάνουν στο απόγειο τους, είναι η "Τυρινή" (Κυριακή της Τυροφάγου), και κατά την εβδομάδα που ακολουθεί επιτρέπεται η βρώση τυροκομικών, αυγών και ψαριών. Το τέλος της αποκριάς είναι την αυγή της επόμενης μέρας: η πρώτη μέρα της Σαρακοστής, η γνωστή μας Καθαρά Δευτέρα.

Τσικνοπέμπτη: Η Τσικνοπέμπτη γιορτάζεται την Πέμπτη 11 μέρες πριν την Καθαρά Δευτέρα και είναι μια ετήσια γιορτή, της οποίας η αρχή χάνεται μέσα στους αιώνες. Είναι η μέρα που τρώγεται κατά κόρον κρέας. Η λέξη Τσικνοπέμπτη προέρχεται από τις λέξεις "τσίκνα" (η μυρωδιά του καμένου ψημένου κρέατος) και "Πέμπτη". Η τσίκνα (ή "κνίσσα" στην αρχαιότητα) ήταν το άρωμα του ψητού κρέατος που προσφερόταν σαν θυσία στους θεούς στις παγανιστικές γιορτές του Διονύσου. Είναι μια μέρα χαράς αλλά και προετοιμασίας για τους Ελληνορθόδοξους χριστιανούς, καθώς η 40-ήμερη περίοδος της Σαρακοστής πριν το Πάσχα πλησιάζει. Σε κάποια μέρη στην Ελλάδα, ιδιαίτερα στην επαρχία της Πελοποννήσου, την εβδομάδα της Τσικνοπέμπτης, οι άνθρωποι σφάζουν τα γουρούνια τους και ετοιμάζουν νόστιμους μεζέδες: "πηχτή", "ομάτια", "τσιγαρίδες", λουκάνικα, κτλ.

Μεγάλη Τεσσαρακοστή ή Σαρακοστή: Ονομάζεται "Σαρακοστή" γιατί περιλαμβάνει σαράντα ημέρες νηστείας.Η ονομασία Τεσσαρακοστή κατ'αρχάς σήμαινε την τεσσαρακοστή ημέρα πριν το Πάσχα, γρήγορα όμως το όνομα δόθηκε σε όλη την περίοδο της νηστείας πριν το Πάσχα. Η Μεγάλη Σαρακοστή αποτελεί την προετοιμασία των πιστών για τη γιορτή της Ανάστασης του Χριστού από την οποία και προσδιορίζεται κατ' έτος ως κινητή περίοδος. Διαρκεί από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι και την Παρασκευή πριν το Σάββατο του Λαζάρου, οπότε ακολουθεί η Κυριακή των Βαΐων και η Μεγάλη Εβδομάδα. Η δε Κυριακή των Βαΐων είναι η τελευταία ημέρα της περιόδου αυτής.

Σε όλες τις ημέρες της Μεγάλης Σαρακοστής τηρείται αυστηρή νηστεία εκτός του Σαββάτου και Κυριακής, όπου επιτρέπεται η κατανάλωση κρασιού και λαδιού. Στις υπόλοιπες ημέρες η νηστεία συνίσταται σε ξεροφαγία , δηλαδή σε φυτικές τροφές χωρίς λάδι. Εξαίρεση αποτελεί η γιορτή των Αγίων Τεσσαράκοντα μαρτύρων όπου καταλύεται το λάδι καθώς και ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου οπότε επιτρέπεται το ψάρι, όποια μέρα και να γιορτασθεί.

Η Μεγάλη Εβδομάδα δεν περιλαμβάνεται στη Σαρακοστή αν και συνεχίζεται η νηστεία που είναι ιδιαίτερα αυστηρότερη. Στη πραγματικότητα μαζί με την εβδομάδα των Αγίων Παθών είναι περίοδος πενήντα ημερών.

"Τηρείτε (λοιπόν) τας παραδόσεις"... Και αν όχι λόγω βαθιάς χριστιανικής πίστης ή για εθνικούς λόγους, τουλάχιστον για πιο ...πεζούς λόγους, όπως η απόλαυση φαγητών και κρασιών!