Άνθρωπος και Τerroir ...Από τον Γ. Μιχαήλο


Το να ρωτάς έναν παθιασμένο οινόφιλο αν πιστεύει στην έννοια του terroir είναι νομίζω σαν να ρωτάς ένα μικρό παιδί αν υπάρχει Άγιος Βασίλης. Τα βαφτιστήρια μου σίγουρα πιστεύουν στον Άγιο Βασίλη, τόσο πολύ που δεν προβληματίστηκαν από το γεγονός ότι φέτος έφτασε γεμάτος τύψεις και αγωνία με τρεις μέρες καθυστέρηση, λόγω επαγγελματικών υποχρεώσεων. Σαν καλά παιδιά που είναι, κοιμόντουσαν όταν μπήκε και άφησε τα δώρα του. Ευτυχώς κατάφερα να είμαι παρών την στιγμή της έλευσης του, για να πιστοποιήσω με τη σειρά μου το γεγονός της ύπαρξης του, έστω και αν αυτά δεν κατάφεραν να τον συναντήσουν.

Από την άλλη το να φιλοσοφείς γύρω από την ύπαρξη ή όχι του terroir και το πώς τα φυσικά χαρακτηριστικά μίας τοποθεσίας (ειδικά το έδαφος και ο προσανατολισμός του αμπελώνα), το κλίμα, η ποικιλία σταφυλιού και ο ανθρώπινος παράγοντας μπορούν να επηρεάσουν το κρασί νομίζω ότι δεν αφορά τη μεγάλη μερίδα των καταναλωτών. Τι μπορεί εξάλλου να σημαίνει για έναν απλό καταναλωτή, αίσθηση προέλευσης (somewhereness), μοναδική προσωπικότητα, τυπικότητα που δεν μπορεί να αναπαραχθεί πουθενά αλλού στον πλανήτη; Πιθανών είναι μία από εκείνες τις περιπτώσεις που κάποιοι φωνάζουν ότι όλοι εμείς που ασχολούμαστε με το κρασί μιλάμε μία δική μας γλώσσα που οι υπόλοιποι δεν μπορούν να αντιληφθούν, ή που τουλάχιστον δεν τους ενδιαφέρει όταν το μόνο που απλά θέλουν είναι να επιλέξουν ένα κρασί για το καθημερινό τους τραπέζι.

Θεωρώ ότι ο άνθρωπος πάντα ζορίζεται όταν έχει να κάνει με κάτι το οποίο δεν μπορεί να αντιληφθεί με άμεσο τρόπο. Το terroir προσφέρεται σαφέστατα για μία τέτοια προσέγγιση αφού είναι σαφές ότι η επιστήμη δεν είναι τουλάχιστον ακόμα σε θέση να προσδιορίσει τι είναι αυτό που κάνει ένα συγκεκριμένο terroir πραγματικά σπουδαίο. Το μόνο νομίζω που μπορεί να αποδείξει την υπεροχή ενός συγκεκριμένου terroir σε σχέση με κάποιο άλλο είναι η ποιότητα του κρασιού που δίνει. Η ιδέα ότι κάποια συγκεκριμένα κομμάτια γης παράγουν καλύτερα κρασιά σίγουρα δεν είναι νέα, ούτε αμφισβητήσιμη από την πλειοψηφία των ανθρώπων. Όλη η ταξινόμηση των αμπελώνων της Βουργουνδίας έχει βασιστεί έτσι και αλλιώς πάνω σε αυτή την παραδοχή. Σε μία περιοχή που βρίσκεται στο βορειότερο δυνατό όριο, όπου το Pinot Noir μπορεί να ωριμάσει (στις περισσότερες περιπτώσεις οριακά και με δυσκολία), οι διαφορές των επιμέρους αμπελώνων, ακόμα και μέσα στο ίδιο χωριό μπορεί να αλλάξουν εντυπωσιακά τον χαρακτήρα των κρασιών που παράγονται.

Σε καμία περίπτωση ωστόσο δεν μπορώ να διαχωρίσω την έννοια terroir από τον ανθρώπινο παράγοντα. Η επίδραση του εδάφους, του υπεδάφους, της κλίσης, του καιρού, του διαθέσιμου νερού, του ήλιου υπάρχουν. Ωστόσο όλα τα υπόλοιπα όπως η ποικιλία, το ριζικό σύστημα που θα χρησιμοποιηθεί, η δουλειά που θα γίνει στο αμπέλι και μετέπειτα η διαχείριση στο οινοποιείο είναι το προϊόν του ανθρώπινου παράγοντα. Για μένα το terroir είναι μία έννοια που πραγματικά υπάρχει (αν και στις περισσότερες φορές είναι κακοποιημένη), αλλά είναι καθαρά στα χέρια του οινοποιού για το πώς αυτό θα εκφραστεί και αν τελικά θα εκφραστεί. Κάποιος θα προσπαθήσει να εκφράσει με όσο το δυνατόν πιο φυσικό τρόπο και με ελάχιστη παρέμβαση αυτό το οποίο του έδωσε η φύση δίνοντας ένα

κρασί με ξεχωριστή προσωπικότητα, ενώ κάποιος άλλος μπορεί να κινηθεί προς την κατεύθυνση ενός τέλεια φινιρισμένου, άρτιου, προϊόντος με κίνδυνο ωστόσο να καλύψει σε μεγάλο βαθμό το έργο της φύσης.

Μήπως τελικά το terroir είναι περίπου σαν το πρόσωπο μίας γυναίκας; Κάποιοι θα προτιμήσουν ένα πιο φυσικό, natural look που δεν θα κρύβει ατέλειες και θα αποθεώνει την έννοια της φυσικής ομορφιάς. Κάποιοι άλλοι θα προτιμήσουν ένα έντονα μακιγιαρισμένο πρόσωπο που θα κρύβει ατέλειες αλλά τελικά δεν θα αποτυπώνει και πλήρως την πραγματικότητα. Σε κάθε περίπτωση τον ρόλο του καλλιτέχνη-μακιγιέρ αναλαμβάνει ο εκάστοτε παραγωγός ο οποίος έχει τη δυνατότητα να αναδείξει όποιο από τα δύο αυτά διαφορετικά πρόσωπα προτιμάει.



Καλή εβδομάδα



Γρηγόρης Μιχαήλος
Γρηγόρης Μιχαήλος AIWS
(Associate Member in the Institute of Wines & Spirits)
Wine Educator & Consultant